Europejski Zielony Ład (EZŁ) jest najambitniejszą w dziejach strategią środowiskową Europy. Głównym jego celem jest doprowadzenie do neutralności klimatycznej kontynentu w 2050 roku. Zielona transformacja jest olbrzymią szansą dla naszej planety.
Jednym z elementów unijnej strategii środowiskowej jest Horyzont Europa – szeroki program dotyczący badań i rozwoju (następca Horyzontu 2020). W synergii z innymi programami UE, będzie odgrywał kluczową rolę w stymulowaniu innowacyjnych inwestycji publicznych i prywatnych w krajach członkowskich. Cztery z pięciu misji programu (przystosowanie społeczne do zmian klimatu, neutralne miasta, ochrona wód, ochrona gleby), mają się przyczynić się do wprowadzenia zmian prośrodowiskowych na dużą skalę. Bardzo istotna jest w tym przypadku intensyfikacja współpracy między instytucjami szkolnictwa wyższego, organizacjami badawczymi i przedsiębiorstwami w zakresie zmian klimatu, zrównoważonej energii, żywności i transportu.
Horyzont Europa będzie również angażował społeczności lokalne w inicjatywy, które mają na celu połączenie oddziaływania społecznego i technologicznego. Pomimo fundamentalnego znaczenia wód dla istnienia ludzkości, uwaga publiczna i polityczna nie odpowiada pilnej potrzebie zajęcia się tą problematyką.
Podczas gdy skutki zmian klimatu i zanieczyszczenia środowiska spowodowanego działalnością człowieka są udokumentowanym faktem, wciąż niewiele wiemy i rozumiemy z tego, co dzieje się w aquasferze. Wypełnienie braków wiedzy i nowe odkrycia będą kluczem do lepszej ochrony, zarządzania i wykorzystania potencjału oceanów i wód. Nowe możliwości wynikające z lepszej znajomości naszych systemów wodnych mogą stworzyć nowy impuls do rozwoju niebieskiej gospodarki, mogą stanowić zachętę do tworzenia nowych niebieskich umiejętności i miejsc pracy.
Niestety oprócz braku zrozumienia, społeczeństwo jest w dużej mierze odwrócone od oceanów, rzek i jezior. Emocjonalne i racjonalne odłączenie się obywateli od środowiska wodnego stanowi barierę dla katalizowania skali zmian wymaganych do sprostania wyzwaniom, podczas gdy niektóre z nich są bardzo drażliwymi kwestiami politycznymi (śmieci oceaniczne wpływające na masową turystykę w krajach śródziemnomorskich, zasklepianie gleby w wyniku rozwoju miast wzorce rozprzestrzeniania się prowadzące do wyższego ryzyka powodziowego i podatności na wzrost poziomu mórz, zanieczyszczenia chemiczne i biogenne z rolnictwa prowadzące do degradacji przybrzeżnych mokradeł itp.).
Interes ekonomiczny powoduje, że brak jest działań politycznych mających na celu efektywną ochronę wód. Pozostają działania reaktywne, nieplanowane i ukierunkowane na naprawę skutków. Konieczny jest dialog i interakcja między nauką, obywatelami i decydentami po to, aby opracować proaktywną i dokładnie zaplanowaną strategiczną ochronę i zarządzanie ekosystemami i zasobami wodnymi.
Skala wyzwań wymaga fundamentalnej zmiany w funkcjonowaniu społeczeństwa i naszych relacjach ze światem przyrody. Kluczowym wyzwaniem dla zdrowia zasobów wodnych jest stworzenie społeczeństwa, które interesuje się środowiskiem, przekształcające informację w wiedzę, a wiedzę w świadomość społeczną. Mobilizacja społeczna jest konieczna na dużą skalę, tylko ona wywoła odpowiednie działania polityczne i gospodarcze mające na celu rzeczywistą ochronę środowiska.
Misja ds. zdrowych oceanów, mórz, wód przybrzeżnych i śródlądowych uruchomiła ankietę, której celem jest poznanie opinii społecznej na temat nowych wyzwań i potrzeb gospodarki wodnej. Ankieta dla regionu Morza Bałtyckiego dostępna jest pod linkiem: https://euhorizonmission.typeform.com/to/rjNLeS
Każdy jest proszony aby ją wypełnić, bez względu na to jaką ma wiedzę o gospodarce wodnej.
