Dyrektywa w sprawie jakości wody do spożycia przez ludzi
13 czerwca 2021 roku
Pierwsza europejska dyrektywa w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi powstała w 1998 roku[1]. W międzyczasie wprowadzano do niej zmiany, jednak nie były one rewolucyjne. Debata nad treścią nowej dyrektywy trwała kilka lat, instytucje unijne, zgodnie z zasadami szeroko konsultowały wszystkie zapisy. Dyrektywa 2020/2184 (DWD), poza kontrolą jakości staje się narzędziem poprawy dostępu mieszkańców Europy do bezpiecznej wody. Poważnym wyzwaniem jest obowiązek zarządzania ryzykiem w całym systemie zaopatrzenia od obszaru zasilania, aż po wodę w kranie. Poza tym pojawiają się nowe substancje do obowiązkowych analiz czy monitoringu. Przebudowano system kontroli materiałów i produktów kontaktujących się z wodą. Odbiorca stał się jeszcze ważniejszy, należy mu się więcej informacji oraz bezwzględne prawo do wody. Zdecydowanie widać, że w dyrektywie największy nacisk kładzie się na dobro konsumenta, w zasadzie DWD nie zajmuje się jedynie jakością wody do picia (jak wskazuje tytuł), ale także jej bezpieczeństwem oraz szeroką dostępnością. W preambule dyrektywy istotną uwagę poświęca się odbiorcy. To on musi być bezpieczny – ma mieć dostęp do bezpiecznej wody, nawet jeśli go na to nie stać.
Preambuła wyjaśnia intencje unijnych instytucji:
Jako wymagające poprawy zidentyfikowano cztery obszary, a mianowicie: wykaz wartości parametrycznych jakości wody, ograniczone stosowanie podejścia opartego na ryzyku, nieprecyzyjne przepisy dotyczące informacji dla konsumentów oraz rozbieżności między systemami zatwierdzania materiałów do kontaktu z wodą przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz wpływ, jaki takie rozbieżności mają na zdrowie ludzkie. Ponadto w ramach inicjatywy Right2Water jako odrębny problem zidentyfikowano fakt, że część populacji, w szczególności grupy zmarginalizowane, nie ma dostępu do wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, a zapewnienie takiego dostępu stanowi zobowiązanie w ramach celu nr 6 Agendy Narodów Zjednoczonych na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju 2030. Ostatnim zidentyfikowanym problemem jest ogólny brak świadomości na temat wycieków wody, spowodowanych niedoinwestowaniem w zakresie utrzymania i odnawiania infrastruktury wodociągowe (…). Wychodząc naprzeciw rosnącemu zainteresowaniu opinii publicznej wpływem na zdrowie ludzkie nowo pojawiających się substancji w wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi, takich jak substancje zaburzające gospodarkę hormonalną, farmaceutyki i mikroplastik, oraz w celu rozwiązania problemu nowo pojawiających się substancji w łańcuchu zaopatrzenia w wodę, należy wprowadzić w niniejszej dyrektywie mechanizm listy obserwacyjnej.
Bardzo istotnym zapisem, którego domagała się między innymi branża wodociągów jest zwrócenie uwagi na ścisły związek dyrektywy z Ramową Dyrektywą Wodną[2]:
Ocena ryzyka i zarządzanie ryzykiem w obszarach zasilania punktów poboru wody powinny uwzględniać holistyczne podejście i być nakierowane na zredukowanie poziomu uzdatniania wymaganego do produkcji wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, na przykład dzięki zmniejszeniu presji powodujących zanieczyszczenie lub ryzyko zanieczyszczenia części wód wykorzystywanych do poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.
Poniższa tabela prezentuje najistotniejsze wyzwania związane z nową dyrektywą.
| Nr art | Tytuł, wymaganie | Potrzeby, wyzwania stojące przed różnymi interesariuszami |
| 1 | CeleCele dotyczą nie tylko jakości, ale i dostępu do wody. | Zapewnienie dostępu do czystej i zdrowej wody wszystkim mieszkańcom. |
| 2 | DefinicjePojawiają się nowe definicje takie jak wewnętrzny system wodociągowy, obiekt priorytetowy. | Konieczne będzie uszczegółowienie definicji. |
| 3 | WyłączeniaDopuszczalne ograniczenia dla stosowania niektórych artykułów dyrektywy przez najmniejszych dostawców, indywidualnych, na inne cele. | |
| 4 | Obowiązki ogólneWoda jest zdrowa i czysta, wolna od zanieczyszczeń uszczegółowionych w załączniku I. Oparta na prawie pierwotnym zasada ostrożności. Zapobieganie zanieczyszczeniom wód wykorzystywanych do produkcji wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.Redukcja wycieków. | Konieczność wdrożenia Ramowej Dyrektywy Wodnej, niedopuszczalne pogorszenie zasobów wykorzystywanych do poboru, konieczność reorganizacji systemu kontroli jakości wody.W dłuższej perspektywie – obowiązek monitoringu i redukcji wycieków. |
| 5 | Standardy jakościUstalanie wartości dla parametrów z załącznika I i możliwość ustalenia parametrów dodatkowych. | Wdrażanie planów badań laboratoryjnych i kontroli jakości wody.Ewentualne ustalenie wartości dla dodatkowych parametrów, lokalnie istotnych. |
| 6 | Punkt zgodnościWartości parametryczne kontrolowane mają być w odpowiednim punkcie, zazwyczaj wody wypływającej kranu. | Ustalenie punktów zgodności, podejmowanie środków redukcji ryzyka, ścisła współpraca z podmiotami odpowiedzialnymi za wewnętrzne systemy wodociągowe (obiekty priorytetowe), szersze informowanie odbiorców. |
| 7 | Podejście do bezpieczeństwa wody oparte na ryzykuPodejście oparte na ocenie ryzyka obejmujące cały łańcuch dostaw od obszaru zasilania, poboru, uzdatniania, magazynowania i dystrybucji wody, aż do punktu zgodności.Podział systemu zarządzania ryzykiem na trzy części:- obszar zasilania- system zaopatrzenia w wodę- wewnętrzny system wodociągowy | Ocena ryzyka i wdrożenie zarządzania ryzykiem w całym łańcuchu zaopatrzenia, jasny podział obowiązków pomiędzy interesariuszami. |
| 8 | Ocena ryzyka i zarządzanie ryzykiem w obszarach zasilania dla punktów poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludziZakres oceny i szczegóły dotyczące zarządzania ryzykiem w tym obszarze | Konieczność uporządkowania współpracy pomiędzy interesariuszami, konieczność integracji działań z innymi dyrektywami (szczególnie 2000/60/WE).Dopasowanie monitoringumożliwy wymóg, aby dostawcy wody przeprowadzali dodatkowe monitorowanie. Konieczność organizacji całego systemu (opracowywanie, zatwierdzanie i egzekwowanie), co wymaga zaangażowania wielu interesariuszy. |
| 9 | Ocena ryzyka i zarządzanie ryzykiem w systemie zaopatrzeniaZakres oceny i szczegóły dotyczące zarządzania ryzykiem w tym obszarze. | Wdrożenie pełnego systemu zarządzania ryzykiem przez dostawców wody: środki kontroli, monitoring operacyjny, dopasowanie narzędzi. |
Art. 9 & 5. Dotyczy listy obserwacyjnej, która również będzie generować koszty.
| 10 | Ocena ryzyka w wewnętrznych systemach wodociągowychZakres oceny i szczegóły dotyczące zarządzania ryzykiem w tym obszarze | Konieczność oceny ryzyka, monitoring Legionelli w obiektach priorytetowych, konieczność informowania, doradzania administratorom obiektów, szkoleń instalatorów. |
| 11 | Minimalne wymogi w zakresie higieny dotyczące materiałów do kontaktu z wodą przeznaczoną do spożycia przez ludziObowiązek kontroli bezpieczeństwa materiałów stosowanych w budowie instalacji. | Wiele obowiązków nałożonych na Komisję Europejską – konieczność opracowania szczegółów. Konieczność weryfikacji nowych materiałów |
| 12 | Minimalne wymogi dotyczące chemikaliów do uzdatniania wody i materiałów filtracyjnych do kontaktu z wodą przeznaczoną do spożycia przez ludziObowiązek kontroli bezpieczeństwa chemikaliów stosowanych w uzdatnianiu | Konieczność kontroli bezpieczeństwa substancji stosowanych w wodociągach.Wiele obowiązków nałożonych na Komisję Europejską – konieczność opracowania szczegółów. Konieczność weryfikacji nowych materiałów |
| 13 | MonitorowanieMonitoring zgodny z załącznikiem I częściami A, B, C oraz dodatkowych parametrów, jeśli konieczne.Monitoring zgodny z załącznikiem I część D (wewnętrzne systemy wodociągowe)Monitoring według listy obserwacyjnej.Monitoring do celów identyfikacji zagrożeń i zdarzeń niebezpiecznych (obszary zasilania)Monitoring operacyjny zgodny z załącznikiem II część AIdentyfikacja nowych zagrożeń – tworzenie i aktualizacja listy obserwacyjnej. | Konieczność reorganizacji programów monitoringu.Ewentualnie nowe obciążenia związane z nowymi substancjami do monitoringu Nowe wyzwanie dla KE – tworzenie i aktualizacja listy obserwacyjnej. |
Art. 13 & 8. Dotyczy nowych parametrów na liście obserwacyjnej. Wzrośnie zapotrzebowanie na fundusz inwestycyjny i operacyjny (CAPEX, OPEX).
| 14 | Działania zaradcze i ograniczenia stosowaniaDziałania w przypadku niezgodności z wartościami parametrycznymi lub wystąpienia niebezpieczeństwa dla zdrowia. | Badanie, określenie przyczyny, powiadomienia konsumentów, działania naprawcze. |
| 15 | OdstępstwaOdstępstwa (derogacje), od dyrektywy dozwolone w trzech określonych przypadkach i określonym czasie. | Prowadzenie działań naprawczych inwestycje, zmiany funkcjonowania. |
| 16 | Dostęp do wody przeznaczonej do spożycia przez ludziStosowanie wszelkich niezbędnych środków, aby poprawić lub utrzymać dostęp do bezpiecznej wody dla wszystkich. | Identyfikacja grup zmarginalizowanych (rola samorządu), analiza możliwości poprawy ich sytuacji, budowa instalacji w przestrzeniach publicznych na zewnątrz i w budynkach.Popularyzacja wiedzy |
| 17 | Informowanie społeczeństwaPrzekazywanie konsumentom informacji zgodnie z załącznikiem IV.Więcej obowiązków informacyjnych dla podmiotów dostarczających powyżej 10 000 m3/d lub obsługujących 50 000 osób | Przygotowywanie informacji, przemodelowanie i aktualizacja stron internetowych, ewentualne zmiany w formatach rachunków za wodę. |
| 18 | Informacje o monitorowaniu procesu wdrażaniaRaportowanie jako obowiązek państw członkowskich. | System raportowania do ewentualnych modyfikacji (obowiązek administracji państwowej) |
| 19 | OcenaOcena dyrektywy | Kompetencja Komisji Europejskiej |
| 20 | Przegląd i zmiana załącznikówPrzegląd załączników. | Kompetencja Komisji Europejskiej |
| 21 | Wykonywanie przekazanych uprawnieńWarunki przyjmowania przez Komisję Europejską aktów delegowanych. | Kompetencja Komisji Europejskiej |
| 22 | Procedura komitetowaWsparcie dla Komisji Europejskiej. | Procedura wsparcia dla KE w ramach jej uprawnień wykonawczych. |
| 23 | Sankcje.Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. | Obowiązek dla państw członkowskich ustanowienia przepisów dotyczących sankcji |
| 24 | TranspozycjaWprowadzenie przepisów do prawa krajowego | Wprowadzenie zmian w prawie polskim. |
| 25 | Okres przejściowyOkres przejściowy określony dla kilku nowych substancji lub ich grup. | Konieczność dostosowania prawa krajowego i monitoringu. |
| 26 | UchylenieUchylenie dyrektywy 98/83/WE z dniem 13 stycznia 2023 r.(udzielone odstępstwa utrzymują ważność) | |
| 27 | Wejście w życie12 stycznia 2021 r. | |
| 28 | AdresaciPaństwa członkowskie |
Dyrektywa narzuca wiele terminów realizacji poszczególnych zadań przez państwa członkowskie, Komisję Europejską, ale również inne podmioty np. Europejską Agencję Chemiczną (ECHA). Poniższa tabela prezentuje te terminy.
| Zebranie przez ECHA wszelkich istniejących krajowych list pozytywnych, innych przepisów i dostępnych dokumentacji ocen związanych z materiałami do kontaktu z wodą do spożycia | 12 lipca 2021 r. |
| Ustanowienie pierwszej listy obserwacyjnej (m.in. beta-estradiol i nonylofenol) | 12 stycznia 2022r. |
| Wprowadzenie przez państwa członkowskie przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych niezbędnych do transpozycji art. 1–18, art. 23 oraz załączników I–V | 12 stycznia 2023r. |
| Utrata mocy przez dyrektywę 98/83/WE., bez uszczerbku dla obowiązków państw członkowskich dotyczących terminów transpozycji do prawa krajowego dyrektyw określonych w załączniku VI część B. | 13 stycznia 2023 r |
| Opracowanie przez państwa członkowskie przepisów dotyczących sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszeń przepisów krajowych przyjętych na podstawie niniejszej dyrektywy. | 12 stycznia 2023r. |
| Opracowanie przez KE aktów delegowanych w celu uzupełnienia metodyki pomiaru zawartości mikroplastiku z myślą o umieszczeniu go na liście obserwacyjnej | 12 stycznia 2024r. |
| Opracowanie wytycznych technicznych dotyczących metod analizy do celów monitorowania substancji per- i polifluoroalkilowych przy zastosowaniu parametrów „PFAS Ogółem” i „Suma PFAS”, w tym również granice wykrywalności, wartości parametryczne oraz częstość pobierania próbek | 12 stycznia 2024r. |
| Opracowanie przez KE metodyk testowania i zatwierdzania substancji wyjściowych, składów i składników, które mają zostać włączone do europejskich pozytywnych list substancji wyjściowych, w tym również limity ich migracji specyficznej oraz wstępne wyniki naukowe dotyczące substancji lub materiałów do kontaktu z wodą do spożycia | 12 stycznia 2024r. |
| Opracowanie przez KE europejskich list pozytywnych substancji wyjściowych, składów lub składników dla każdej grupy materiałów | 12 stycznia 2025r.(przegląd po 15 latach) |
| Zastosowanie środków niezbędnych do zapewnienia, aby woda przeznaczona do spożycia przez ludzi spełniała wartości parametryczne określone w załączniku I część B dla bisfenolu-A chloranów, chloryn, kwasów halogenooctowych, mikrocystyny-LR, PFAS Ogółem, Sumy PFAS i uranu.Obowiązek monitoringu tych parametrów zgodnie z art.13 | 12 stycznia 2026r. |
| Zapewnienie przez państwa członkowskie, aby przy ocenie wielkości wycieków wody na ich terytorium oraz możliwości poprawy w zakresie redukcji wycieków stosowano infrastrukturalny indeks wycieków (ILI) lub inną odpowiednią metodę. W ocenie tej uwzględnia się istotne aspekty dotyczące zdrowia publicznego, środowiska, technologii i gospodarki oraz uwzględnia się w niej przynajmniej dostawców dostarczających co najmniej 10 000 m3 dziennie lub obsługujących co najmniej 50 000 osób. | 12 stycznia 2026r. |
| Uprawnienia dla Komisji Europejskiej do przyjmowania aktów delegowanych, o których mowa w art. 4 ust. 3, art. 11 ust. 5, art. 11 ust. 8, art. 11 ust. 11, art. 13 ust. 6 i art. 20 ust. 2, z możliwością przedłużenia | do 13 stycznia 2026 r. |
| Przeprowadzenie po raz pierwszy oceny ryzyka i wdrożenie zarządzania ryzykiem dla punktów poboru wody | 12 lipca 2027 r. Przegląd maks. co 6 lat |
| Przyjęcie przez KE aktu delegowanego zgodnie z art. 21 w celu uzupełnienia niniejszej dyrektywy poprzez określenie progu, na podstawie ILI lub innej odpowiedniej metody, powyżej którego państwa członkowskie muszą przedstawić plan działania. Ten akt delegowany zostanie przygotowany przy wykorzystaniu ocen przeprowadzonych przez państwa członkowskie oraz średniej unijnej wielkości wycieków ustalonej na podstawie tych ocen. | 12 stycznia 2028r. |
| Przeprowadzenie po raz pierwszy oceny ryzyka i wdrożenie zarządzania ryzykiem w systemie zaopatrzenia | 12 stycznia 2029r. Przegląd maks. co 6 lat |
| Przeprowadzenie po raz pierwszy oceny ryzyka i wdrożenie zarządzania ryzykiem w wewnętrznych systemach wodociągowych | 12 stycznia 2029r. Przegląd maks. co 6 lat |
| Opracowanie przez państwa członkowskie zbioru danych zawierającego informacje o środkach zastosowanych w celu poprawy dostępu oraz upowszechniania korzystania z wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi zgodnie z art. 16 oraz o odsetku populacji, która ma dostęp do wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi | 12 stycznia 2029r. Aktualizacja co 6 lat |
| Przedłożenie przez KE Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdania dotyczącego potencjalnego zagrożenia dla źródeł wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi stwarzanego przez mikroplastik, farmaceutyki oraz, w razie konieczności, inne nowo pojawiające się zanieczyszczenia oraz dotyczące związanego z tym odnośnego potencjalnego ryzyka dla zdrowia. | 12 stycznia 2029r. Następnie w stosownych przypadkach |
| Przedstawienie KE przez państwa członkowskie, w których wielkość wycieków przekracza próg określony w akcie delegowanym, planu działania ustanawiającego pakiet środków, które mają zostać zastosowane w celu redukcji wielkości wycieków. | 20312 lata po przyjęciu aktu delegowanego określającego próg, który KE ma przyjąć do 12 stycznia 2028 r. |
| Przegląd funkcjonowania systemu w zakresie higieny materiałów do kontaktu z wodą przeznaczoną do spożycia | 12 stycznia 2032r. |
| Opracowanie przez KE aktów wykonawczych w celu ustanowienia i aktualizacji listy obserwacyjnej substancji lub związków wzbudzających zainteresowanie opinii publicznej lub naukowców z powodów zdrowotnych (zwanej dalej „listą obserwacyjną”), takich jak farmaceutyki, substancje zaburzające gospodarkę hormonalną i mikroplastik | systematycznie |
| Przegląd załączników I i II | maksymalnie co 5 lat |
[1] Dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej.Dz.U.UE.22.12.200 L 327/1
[2] Dyrektywa Rady 98/83/WE z dnia 3 listopada 1998 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, Dz.U.UE.5.12.1998 L330/32
Horyzont Europa
9 września 2020
Rozwój badań naukowych jest podstawą postępu społeczeństw. Unia Europejska ma znaczące osiągnięcia w pracach badawczo-rozwojowych. Szacuje się, że jedna trzecia światowych publikacji naukowych pochodzi właśnie z UE, mimo, że jej populacja stanowi tylko 7% populacji światowej. Dlatego powstaje Horyzont Europa, który ma być największym w historii programem naukowo-badawczym Unii Europejskiej, z budżetem wynoszącym 100 miliardów euro. Będzie w nowej perspektywie finansowej (2021-2017) następcą Horyzontu 2020. Prace nad nim trwają intensywnie od 2019 roku. Koncentruje się na kwestiach zmian klimatu, celach zrównoważonego rozwoju Narodów Zjednoczonych, konkurencyjności i wzroście gospodarczym.
Poniżej tabela z zaproponowanymi celami i zadaniami? Czy są realistyczne?
Luty 2020r.
Sektorowa Rada ds. Kompetencji w Sektorze Gospodarki Wodno-Ściekowej.
Jesienią zeszłego roku Instytut Ochrony Środowiska Państwowy Instytut Badawczy, wspólnie z Izbą Gospodarczą Wodociągi Polskie rozpoczął projekt pt. „Rada ds. Kompetencji w Sektorze Gospodarki Wodno-Ściekowej i Rekultywacji”, który jest dofinansowany z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego „Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020”.
Głównym celem projektu jest zwiększenie wpływu przedsiębiorców sektora gospodarki wodno-ściekowej i rekultywacji na instytucje edukacyjne (zarówno z obszaru edukacji formalnej, jak i poza formalnej) tak, by zdobywane kwalifikacje były dostosowane do realnych potrzeb pracodawców sektora. W tym celu została powołana Rada ds. Kompetencji w Sektorze Gospodarki Wodno-Ściekowej i Rekultywacji, która będzie dostarczać́ informacji o obecnych i przyszłych potrzebach kwalifikacyjno-zawodowych w sektorze. Wszystko po to, aby dopasować możliwości edukacyjne szkół wyższych, ponadpodstawowych i innych podmiotów szkoleniowych, do potrzeb kadrowych przedsiębiorstw wodociągowych.
Głównym zadaniem Rady jest analiza rynku pracy i zaproponowanie zmian, które usprawnią dopasowanie oferty szkoleniowej do potrzeb sektora wod-kan. Rada ma więc przeprowadzić (ze wsparciem konsultanta), badania obejmujące rynek edukacji i potrzeby sektora, ma przeanalizować funkcjonujące akty prawne i na podstawie zdobytej wiedzy rekomendować zmiany zarówno na rynku szkoleń, jak i prawne. Rada będzie opracowywać zapotrzebowanie na kompetencje, ale także rekomendacje dotyczące pracowników znajdujących się̨ w najtrudniejszej sytuacji na rynku pracy, w tym osoby powyżej 50 roku życia, niepełnosprawne lub o niskich kwalifikacjach. Bardzo ważnym elementem aktywności ma być zainicjowanie współpracy w zakresie tworzenia porozumień́ edukacyjnych pomiędzy przedsiębiorstwami wodociągowymi lub dostawcami usług, a sektorem szkoleniowym. Rada ma być więc szczególnym łącznikiem pomiędzy przedsiębiorstwami naszej branży, a sektorem edukacji. Ma przekazywać informacje o zapotrzebowaniu na kompetencje do instytucji edukacyjnych, instytucji rynku pracy oraz partnerów społecznych identyfikujących potrzeby rozwojowe przedsiębiorstw.
Mamy więc przed sobą wyzwanie rzetelnego zbadania i oceny potrzeb sektora w zakresie kompetencji i kwalifikacji pracowników.
W dniu 6 lutego odbyło się pierwsze posiedzenie Rady ds. Kompetencji w Sektorze Gospodarki Wodno-Ściekowej i Rekultywacji. Członkowie otrzymali powołania przez Ministra Rozwoju.
Członkami Rady są przedstawiciele uczelni wyższych, szkół, organizacji społecznych, szkoleniowych, związków zawodowych, a także przedsiębiorstw wodociągowych i firm dostarczających im usługi i produkty.
Po krótkiej uroczystości wręczenia nominacji członkowie Rady zapoznali się z informacjami na temat jej pracy. Przedstawiciele Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości przybliżyli tematykę Rad Sektorowych. Obecnie jest już ich kilkanaście. Poza naszą branżą obejmują np. sektor komunikacji marketingowej, mody (krawiectwo) czy odzysku materiałowego surowców. Można je znaleźć na stronie PARP:https://www.parp.gov.pl/component/site/site/sektorowe-rady-ds-kompetencji.
Kluczową kwestią w opracowywaniu potrzeb jest oczywiście wiedza o sektorze. Pewną wiedzę już mamy dzięki doświadczeniu członków Rady, ale także dzięki systematycznym badaniom kapitału ludzkiego. Bilans Kapitału Ludzkiego jest jednym z największych europejskich projektów badawczych w obszarze kompetencji, zatrudnienia i rynku pracy. Jego celem jest zdiagnozowanie oraz monitorowanie zasobów kapitału ludzkiego istniejących na polskim rynku oraz czynników odpowiadających za ich rozwój. Wyniki badań są podstawą do formułowania rekomendacji w obszarach takich jak: nauka i edukacja, rynek pracy, rozwój przedsiębiorczości. Badania kapitału Ludzkiego obejmują badania ludności (aktywność zawodowa, edukacja, jakość pracy, postawy wobec pracy, kompetencje uniwersalne, uczenie się dorosłych), badania pracodawców (popyt na pracę, trudności rekrutacyjne, oczekiwania kompetencyjne, inwestycje w rozwój kadr,
zarządzanie, innowacje) oraz badania sektora szkoleniowo-rozwojowego (oferta, kondycja, jakość, kadry, współpraca, innowacje). Członkom Rady pomogą także badania ukierunkowane na naszą branżę, przeprowadzone przez specjalistyczną firmę. Jej zadaniem będzie dostarczenie informacji o potrzebach przedsiębiorstw wod-kan w zakresie zapotrzebowania na kompetencje.
Podczas spotkania inauguracyjnego członkowie Rady otrzymali informacje o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji, zaprezentowane przez Instytut Badań Edukacyjnych. ZSK porządkuje funkcjonujące w danym kraju kwalifikacje (dyplomy i certyfikaty) i zapewnia ich porównywalność (różnych rodzajów i z różnych poziomów). Więcej informacji o Systemie można znaleźć pod adresem https://www.kwalifikacje.gov.pl.
W ramach projektu Rada ma więc przed sobą pewne konkretne zadania do wykonania.
Do ich wykonywania potrzebna jest określona organizacja pracy. W tym celu opracowano strukturę Rady, a podczas spotkania jej członkowie wybrali wiceprzewodniczących i zadeklarowali prace w komitetach.
Komitety są kluczowymi jednostkami i to od ich pracy zależy w dużym stopniu sukces projektu. To one, wspólnie z animatorami projektu i wsparciem zespołu projektowego, a także zewnętrznych ekspertów, będą realizować kolejne zadania.
Podczas spotkania inauguracyjnego Rada musiała zmierzyć się z pierwszym wyzwaniem i zaopiniować wniosek o włączenie do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji kwalifikacji rynkowej „serwisowanie małych oczyszczalni ścieków”. Dyskusja była burzliwa, wiele uwag zostało zgłoszonych, co jest z pewnością pozytywnym sygnałem na przyszłość.
Przed nami wiele wyzwań, a entuzjazm jest duży więc liczymy na to, że efekty projektu dostarczą pozytywne rozwiązania branzy wod-kan.
październik 2019 r.
Benchmarking
Benchmarking w Europie
IGWP już od ponad 10 lat proponuje przedsiębiorstwom polskim uczestnictwo w benchmarkingu. Cieszy się on coraz większym zainteresowaniem, a dzięki upływającym latom można coraz lepiej obserwować nie tylko parametry „tu i teraz”, ale także trendy.
W Europie funkcjonuje wiele lokalnych i w zasadzie jedno międzynarodowe przedsięwzięcie benchmarkingowe, albo zbliżone do tego rozwiązania, oparte na porównywaniu wielu parametrów. Wiele doświadczeń mają już kraje UE.
W sektorze wodociągów i kanalizacji konieczne jest porównanie wyników w zakresie użyteczności publicznej, ponieważ sektor ten oferuje ograniczone możliwości bezpośredniej konkurencji. Firmy działające na konkurencyjnych rynkach znajdują się pod ciągłą presją poprawy swoich wyników, jednak wodociągi są jej często pozbawione. Mimo to niektóre z nich znajdują się na ścieżce trwałej poprawy, ale wiele innych nadal pozostaje daleko w tyle za najlepszymi. Ma to ogromne znaczenie społeczne, ponieważ dobrze zarządzana infrastruktura wodociągowo-kanalizacyjna jest niezbędna w życiu ludzi. Tylko najbardziej wydajne i opłacalne finansowo przedsiębiorstwa użyteczności publicznej są w stanie reagować na rozwój obszarów miejskich, łączyć uboższych i ulepszać praktyki w zakresie dostarczanych produktów.
Dania
Duńska organizacja przedsiębiorstw wodociągowych i kanalizacyjnych DANVA skupia ponad 120 podmiotów obsługujących ponad 5 milionów mieszkańców kraju. W 2002 roku rozpoczęła benchmarking dla członków chcących szerszego i bardziej szczegółowego przeglądu swojej działalności, po to, aby poprawić funkcjonowanie.
Dyskusja nad wynikami prowadzi czasem do zmian i uzupełnień parametrów. Np. w 2014 roku postanowiono dodać nową kategorię odbiorcy -„domy letniskowe”, ze względu na rosnące zużycie wody przez tę grupę konsumentów.
Holandia
Benchmarking holenderski został zapoczątkowany w 1997 roku. Holenderska organizacja Vewin co rok publikuje dane o sektorze na podstawie wyników benchmarkingu, ale także wskaźników z własnej bazy danych, przeglądu opłat za wodę, badania zużycia wody. Raport publikowany przez Vewin prezentuje wiele danych na temat kierunków zmian i kondycji sektora. Ciekawy jest na przykład trend związany ze zużyciem energii i jej pochodzeniem (rys.2).
Zużycie energii i jej źródło w produkcji wody do picia. Źródło “ Drinking water fact sheet 2018”, Vewin 2019.
Zjednoczone Królestwo
Usługi wodociągowo-kanalizacyjne w Anglii i Walii są dostarczane przez monopole prywatne, a wymagania wobec niezależnego regulatora (OFWAT), są bardzo wysokie. OFWAT publikuje bardzo wiele wskaźników prezentując szeroki zakres danych porównawczych. Nie jest to typowy benchmarking, za to bardzo transparentny i dostępny. Co 5 lat, podczas przeglądu taryf, OFWAT publikuje dane dotyczące biznesplanów kontrolowanych przedsiębiorstw.
Z kolei w Szkocji, którą obsługuje jedno należące do regionu przedsiębiorstwo, regulator (WICS), publikuje dane dotyczące jego wydajności. Trudno uznać to za benchmarking, gdyż Szkocka Woda jest jedyna.
Finlandia
Benchmarking w Finlandii został zapoczątkowany w 2003 r. przez 8 miejskich przedsiębiorstw wodociągowych. Branżowa organizacja FIWA przejęła rolę koordynatora w 2006 r. i od tego czasu około 50 przedsiębiorstw użyteczności publicznej uczestniczy w krajowym benchmarkingu. Po wprowadzeniu danych uczestniczące firmy wodociągowe mogą porównywać dane ze sobą, tworzyć grupy porównawcze zgodnie z własnymi potrzebami.
Hiszpania
Od 1987 roku, co dwa lata hiszpańskie stowarzyszenie branży wod-kan (AEAS-AGA) przeprowadza badanie dotyczące usług wodociągowo-kanalizacyjnych. Badanie to obejmuje informacje ogólne, takie jak organizacja podmiotu, obrót, ceny wody lub koszty usług, a także szczegółowe informacje na temat technologii zaopatrzenia w wodę, jakości wody i warunków sanitarnych, obsługi klienta.
Ponadto od 1999 r. prowadzone jest badanie taryf za wodę w miastach w celu uzyskania rygorystycznej i spójnej analizy porównawczej hiszpańskich taryf za pomocą porównywalnych wskaźników ekonomicznych.
Poza lokalnymi czy regionalnymi narzędziami benchmarkingowymi funkcjonują w Europie systemy międzynarodowe. Najszerszymi z nich są IBNET oraz EBC, choć bardzo różnią się stopniem szczegółowości.
IBNET
IBNET jest inicjatywą Banku Światowego obejmującą dziesiątki krajów i tysiące przedsiębiorstw na wszystkich kontynentach. Nie ma formy ścisłego benchmarkingu, ale pomaga porównywać wiele ogólnych wskaźników. Celem IBNET jest wspieranie dostępu do informacji porównawczych, które pomogą promować najlepsze praktyki wśród dostawców. To narzędzie dla menedżerów, ale także rządów i regulatorów, którzy mogą monitorować i dostosowywać do warunków lokalnych zarówno politykę jak i programy sektorowe. Również inwestorzy prywatni mogą wspierać się ogólnodostępnymi danymi, w celu określania realnych rynków. Dostępność wielu danych jest użyteczna dla wielu interesariuszy, trzeba mieć jednak na uwadze, że porównanie musi być uzasadnione komentarzem, gdyż warunki funkcjonowania podmiotów znacząco różnią się od siebie. IBNET jest więc inicjatywą mającą na celu zachęcenie przedsiębiorstw wodociągowych i kanalizacyjnych do opracowania i podzielenia się zestawem podstawowych wskaźników, a tym samym zaspokojenia potrzeb różnych zainteresowanych stron. W ramach przedsięwzięcia powstał wspólny zestaw definicji danych, minimalny zestaw podstawowych wskaźników oraz oprogramowanie umożliwiające łatwe zbieranie informacji, obliczanie wskaźników, a także ich prezentowanie. Twórcy podkreślają, że dzielenie się wynikami ma kluczowe znaczenie dla skutecznego porównywania wyników.
Aqua rating
Aqua rating jest opracowanym przez IWA (Międzynarodowa Organizacja Wodna) oraz IADB (Międzyamerykański Bank Rozwoju), kompleksowym systemem oceny efektywności usług wod-kan. Opiera się na zasadzie ciągłego doskonalenia usług wodno-kanalizacyjnych poprzez zapewnienie rygorystycznej, systematycznej i uniwersalnej oceny.
AquaRating ocenia dostawców usług wod-kan za pomocą trzech pomiarów: wskaźników wydajności, najlepszych praktyk i jakości informacji, w ośmiu kluczowych obszarach. Informacje są zatwierdzane w drodze niezależnego audytu, zwiększając odpowiedzialność i przejrzystość. Dzięki tej metodzie ocenia się dostawców usług wodociągowo-kanalizacyjnych w odniesieniu do 8 kluczowych obszarów, z których każdy otrzymuje ocenę od 0 do 100. Oceny te są następnie agregowane w jedną ocenę użyteczności:
EBC
W skali międzynarodowej EBC wydaje się być najdojrzalszym systemem benchmarkingowym stosowanym w Europie.
Europejska Współpraca Benchmarkingowa EBC została zainicjowana w 2005 r. przez krajowe stowarzyszenia wodociągów Niderlandów i krajów nordyckich (duńska DANVA, fińska FIWA, norweska Norsk Vann, szwedzka Svenskt Vatten, holenderska Vewin) oraz kilka przedsiębiorstw użyteczności publicznej z sześciu miast. Po dwóch ćwiczeniach pilotażowych EBC rozpoczęła coroczne ćwiczenia porównawcze dla przedsiębiorstw wodociągowych z Europy, a nawet spoza niej. W 2014 roku konsorcjum programu zostało przekształcone w fundację EBC. Pozwala to na stworzenie bardziej niezależnego, europejskiego profilu, wzmocnienie zarządzania programem i lepsze skoncentrowanie się na podstawowej działalności, czyli porównywaniu usług wod-kan.
Fundacja EBC jest zarządzana przez Radę składającą się z przedstawicieli DANVA, Danube Water Program (wspólny program dla regionu Dunaju prowadzony przez Bank Światowy i organizację przedsiębiorstw wod-kan dorzecza Dunaju IAWD), federacji EurEau, Norsk Vann i Vewin. Poza Europą Zachodnią, działalność EBC obejmie w szczególności Europę Środkową i Wschodnią.
Uczestnicy EBC – podano liczby podmiotów, które wzięły udział w benchmarkingu EBC co najmniej pięć razy Pięć lat).
Program EBC obejmuje zarówno zbieranie danych i ich porównywanie, jak również szkolenia i warsztaty z doskonalenia działalności na bazie benchmarkingu. Ten sprawdzian sprawności pomaga uczestnikom znaleźć obszary i priorytety poprawy w zorganizowany i obiektywny sposób, a także dzielić się wiedzą i doświadczeniem. Kolejnym celem jest wspieranie przedsiębiorstw w zwiększaniu przejrzystości usług, poprzez dostarczanie wiarygodnych, znormalizowanych informacji na temat wydajności zarządzania oraz poprzez umożliwienie wymiany danych z innymi instytucjami (np. IBNET Banku Światowego, regulatorzy, decydenci).
Program benchmarkingu EBC jest dojrzały właśnie dzięki dyskusji nad niuansami i szczegółami.
Źródła:
– Drinking water fact sheet 2018, Vewin 2019r.
– Water in numbers, DANVA 2017r.
– How benchmarking is used in the Water Sector, EurEau 2015r.
– https://iwa-network.org/projects/aquarating/
– https://www.waterbenchmark.org
– Paweł Chudziński, Cezary Kochalski, Benchmarking kosztów w zarządzaniu wartością w przedsiębiorstwie wodociągowym w Polsce, 2013r.
13 czerwca 2019 r.
Farmaceutyki w środowisku
Ludzkość stosuje środki lecznicze od początku swego istnienia. W większości pomagają i leczą, co jest niewątpliwie ich największym dobrodziejstwem. Niestety mają swoją ciemną stronę wynikającą głównie z ich nieustannie rosnącego spożycia związanego między innymi ze zbyt łatwego do nich dostępu i związanego z tym nadużycia. Coraz częściej lekki ból głowy czy brzucha powoduje, że natychmiast sięgamy po tabletkę, która przecież nie jest obojętna ani dla naszego organizmu, ani dla środowiska. Farmaceutyki są więc przez ludzi, a także w coraz większych ilościach przez zwierzęta, wydalane i w jakiejś części trafiają do środowiska. Zanieczyszczenie powodowane przez niektóre środki farmaceutyczne stanowi problem z dobrze udokumentowanymi dowodami zagrożeń dla środowiska i dla zdrowia ludzkiego. W ciągu ostatnich kilku dekad ilość produktów farmaceutycznych sprzedawanych na rynku europejskim szybko wzrosła, zarówno pod względem wielkości sprzedaży, jak i liczby substancji w obrocie. Według Komisji Europejskiej na rynku dostępnych jest obecnie ponad 3000 aktywnych składników farmaceutycznych.
Przerażające dane publikuje National Geographic:
29 marca 2019 r.
PLASTIK JEDNORAZOWEGO UŻYTKU
28 marca, zgodnie z porozumieniem osiągniętym przez instytucje UE w grudniu 2018 r., PE przyjął dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ograniczenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko. (single-use plastic directive). Dyrektywa jest wynikiem gwałtownego wzrostu zanieczyszczenia środowiska produktami z tworzyw sztucznych. Według danych Komisji Europejskiej ponad 80% zanieczyszczeń morskich to odpady z tworzyw sztucznych. Butelki PET, niedopałki papierosów, słomki, plastikowe torby itp. są najbardziej uciążliwymi odpadami do redukcji.
Dyrektywę poparła zdecydowana większość posłów do PE (560 za, 35 przeciw, 28 wstrzymujących się).
Dla branży kanalizacyjnej to prawodawstwo UE jest niezwykle ważne w zmniejszaniu ilości odpadów z tworzyw sztucznych trafiających do systemu kanalizacyjnego, ponieważ nasączane chusteczki i inne produkty higieny osobistej (podpaski higieniczne, tampony itp.) spłukiwane w toaletach są koszmarem dla operatorów. Według Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta, wytwórcy niektórych produktów do higieny osobistej będą musieli znakować swoje produkty, aby konsument wiedział, że nie wolno ich spłukiwać w toalecie. Producenci będą również musieli uczestniczyć w kampaniach informacyjnych i edukacyjnych dotyczących prawidłowej utylizacji swoich produktów.
Ta forma dyrektywy jest sukcesem polskich wodociągów Izby Gospodarczej i EurEau, które w imieniu operatorów sieci kanalizacyjnych i oczyszczalni zażądały wprowadzenia przepisów ograniczających ilość produktów z tworzyw sztucznych spłukiwanych w toalecie. Konsumenci często nie zdają sobie sprawy, że ich nieodpowiedzialne podejście powoduje znaczne koszty czyszczenia sieci, usuwania zatorów i wymiany pomp.
20 stycznia 2019 r.
DYREKTYWA W SPRAWIE JAKOŚCI WODY
Tomasz Urzykowski w opracowaniu „Wodociągi Warszawskie XXI wieku” (Warszawa 2018r.) pisze:
